Polonia Warszawa to klub, który zapisał się w historii polskiej piłki złotymi zgłoskami, choć jego droga biegła często przez najciemniejsze zakamarki niższych lig. Dwukrotny mistrz Polski, trzykrotny wicemistrz, a w tabeli wszech czasów Ekstraklasy zajmuje piętnaste miejsce – te liczby tylko częściowo oddają znaczenie Czarnych Koszul dla krajowej piłki. Historia tego warszawskiego klubu to opowieść o wzlotach i upadkach, które idealnie odzwierciedlają burzliwe dzieje Polski w XX wieku.
Początki i międzywojenne sukcesy
Polonia powstała w 1911 roku z połączenia dwóch drużyn gimnazjalnych – „Stelli” i „Merkurego”, funkcjonujących w ramach Warszawskiego Koła Sportowego. Swój pierwszy mecz rozegrała w listopadzie tego samego roku, przegrywając z Koroną Warszawa 3:4. Formalnie przekształciła się w klub sportowy w październiku 1915 roku.
W 1921 roku Polonia zdobyła historyczne, bo pierwsze w historii polskiej piłki wicemistrzostwo, uplasowując się zaraz za Cracovią. To był dopiero początek sukcesów. Kolejne podium przyszło w 1923 roku (trzecie miejsce), a ponownie drugie miejsce w 1926 roku. Polonia to współzałożiciel Polskiego Związku Piłki Nożnej (1919) oraz Polskiej Ligi Piłki Nożnej (1927).
Polonia jest pierwszym Wicemistrzem w dziejach polskiego futbolu, pierwszym Mistrzem Polski po II wojnie światowej oraz pierwszym mistrzem Polski pochodzącym z Warszawy.
Lata międzywojenne to złota era dla klubu z Konwiktorskiej. Związek Polskich Związków Sportowych uznał Polonię za najlepszy polski klub sportowy w 1938 roku. W drużynie grały legendy polskiej piłki – Michał Hamburger, Jerzy Bułanow (wybrany przez „Przegląd Sportowy” najlepszym polskim piłkarzem za rok 1931) i Władysław Szczepaniak. Szczepaniak pełnił funkcję kapitana podczas meczu Polska – Brazylia (5:6) na mistrzostwach świata we Francji w 1938 roku.
Pierwsze powojenne mistrzostwo – triumf na gruzach
Wojna zniszczyła nie tylko stadion przy Konwiktorskiej, ale i struktury klubu. W czasie okupacji rozgrywki organizowano w warunkach konspiracyjnych – Polonia dwukrotnie, w 1942 i 1943 roku, sięgnęła po tytuł mistrza Warszawy.
1 grudnia 1946 roku na gruzach Warszawy, na Stadionie Wojska Polskiego rozegrano decydujący o mistrzostwie meczu. Polonia mierzyła się z AKSem Chorzów i zwyciężyła 3:2. Było to pierwsze mistrzostwo w historii klubu. Symbolika tego triumfu była ogromna – zniszczona Warszawa, tak jak Polonia, podnosiła się z ruin.
| Sezon | Osiągnięcie | Uwagi |
|---|---|---|
| 1921 | Wicemistrzostwo | Pierwsze wicemistrzostwo w historii polskiej piłki |
| 1923 | 3. miejsce | Kolejny medal w młodej lidze |
| 1926 | Wicemistrzostwo | Drugie srebro w międzywojniu |
| 1946 | Mistrzostwo | Pierwszy powojenny mistrz Polski |
| 1951 | 3. miejsce | Ostatnie podium przed długą tułaczką |
Upadek i 41 lat tułaczki po niższych ligach
Po wojennym triumfie przyszedł czas na jeden z najciemniejszych rozdziałów w historii klubu. W 1949 roku Polonia została przemianowana przez władze komunistyczne na Kolejarz Warszawa. Od 1950 roku grała w bordowych koszulkach, niebieskich spodenkach oraz z kolejarskim znakiem.
W 1952 roku Polonia zdobyła drugie powojenne trofeum – Puchar Polski, w finałowym meczu pokonując Legię Warszawa na Łazienkowskiej 1:0. Był to ostatni sukces Czarnych Koszul w tamtych czasach. Symbolem powolnego upadku sportowego było zdobycie Pucharu Polski przy jednoczesnym spadku do II ligi. Rozbrat z najwyższą klasą rozgrywek piłkarskich potrwał 41 lat!
Od degradacji z ekstraklasy Polonia Warszawa czekała aż 41 lat na ponowny występ w najwyższej klasie rozgrywkowej.
Późniejszą tułaczkę Polonii po niższych ligach spowodowało uczynienie centralnym klubem PKP poznańskiego Lecha, który finansowany był kosztem KSP. Doprowadziło to do wieloletniej marginalizacji, nie tylko Polonii, ale także innych klubów kolejowych. Jeszcze kilkanaście lat po spadku na Polonię przychodziło nawet po dziesięć tysięcy kibiców. Później stopniowo sympatię Warszawy przejmowała Legia, która mogła się pochwalić znacznymi sukcesami.
Ranking Polonii w okresie komunizmu
W 1954 roku drużyna została zdegradowana do III Ligi. Przez okres PRL i początków III RP Polonia grała w drugiej i trzeciej klasie rozgrywkowej. To były lata, które wymazały klub z mapy polskiej ekstraklasy. Pozycja Polonii Warszawa w rankingu klubów systematycznie spadała, podczas gdy inne zespoły budowały swoje imperia.
Powrót do ekstraklasy i era Jerzego Engela
Pierwsze kroki ku powrotowi do świetności miały miejsce w trakcie prezesury Jerzego Piekarzewskiego. Pod jego opieką sekcja piłkarska na nowo rozkwitła i w 1991 awansowała najpierw do II, a potem w 1993 roku do I ligi. Marzenie o powrocie na piłkarskie szczyty w Polsce ziściło się w 1993 roku.
Wraz z przejęciem klubu przez przedsiębiorcę Janusza Romanowskiego nadeszła era kolejnych sukcesów. Jerzy Engel wraz z Dariuszem Wdowczykiem byli architektami zespołu, który wywalczył mistrzostwo Polski (2000), Superpuchar Polski (2000), Puchar Ligi (2000) oraz Puchar Polski (2001).
Sezon 1999/2000 – historyczny triumf
20 maja 2000 roku Polonia Warszawa wywalczyła drugi w historii tytuł mistrza Polski. Był to rok, w którym Polonia zdobyła mistrzostwo, a rok wcześniej piłkarze z Konwiktorskiej znaleźli się w półfinale Pucharu Intertoto. W drużynie grali między innymi: Piotr Dziewicki, Arkadiusz Bąk i Emmanuel Olisadebe.
15 stycznia 2005 roku w plebiscycie Gazety Wyborczej na „Najważniejsze wydarzenie dla Warszawy ostatniego 15-lecia” zwyciężyło zdobycie przez Polonię Warszawa Mistrzostwa Polski w piłce nożnej po 54 latach (26,93% głosów).
Okres lat 1996-2006 był pasmem sukcesów i kolejnych startów w europejskich pucharach. W tym czasie Polonia zapisała się na nowo w rankingach polskiej piłki, pokazując, że potrafi konkurować z najlepszymi.
Miejsce Polonii w historycznych rankingach
Polonia jest dwukrotnym mistrzem Polski, trzykrotnym wicemistrzem, dwukrotnym zdobywcą Pucharu Polski, jednokrotnym zdobywcą Superpucharu Polski oraz jednokrotnym zdobywcą Pucharu Ligi Polskiej. W tabeli wszech czasów Ekstraklasy zajmuje piętnaste miejsce, natomiast w klasyfikacji medalowej Mistrzostw Polski zajmuje dwunaste miejsce.
| Trofeum | Liczba zdobyć | Lata |
|---|---|---|
| Mistrzostwo Polski | 2 | 1946, 2000 |
| Wicemistrzostwo Polski | 3 | 1921, 1926, 1998 |
| Puchar Polski | 2 | 1952, 2001 |
| Puchar Ligi | 1 | 2000 |
| Superpuchar Polski | 1 | 2000 |
Pozycja Polonii w rankingu wszech czasów może nie odzwierciedla w pełni jej historycznego znaczenia. 41 lat spędzonych poza ekstraklasą to okres, który bezpowrotnie wykluczył klub z walki o czołowe lokaty. Dla porównania – Legia czy Wisła mogły przez te dekady budować swoją przewagę, podczas gdy Polonia walczyła o przetrwanie w III lidze.
Era Wojciechowskiego i ponowny upadek
W 2006 roku Klub przejął biznesmen Józef Wojciechowski. W 2008 roku w wyniku decyzji o odkupieniu pakietu większościowego Groclinu Grodzisk Wielkopolski doszło do przejęcia wszystkich zawodników Groclinu wraz z licencją na grę w Ekstraklasie. W efekcie tego od 2008 do 2013 roku Polonia występowała na boiskach najwyższej klasy rozgrywkowej w Polsce.
Jednak ten okres zakończył się dramatycznie. Komisja Odwoławcza ds. Licencji Klubowych Polskiego Związku Piłki Nożnej wydała decyzję odmowną w zakresie przyznania Klubowi licencji uprawniającej do gry w sezonie 2013/2014. Po bezowocnej próbie zgłoszenia drużyny do I ligi, Król złożył wniosek o upadłość spółki.
Odrodzenie i współczesność
PZPN przychylił się do petycji stowarzyszenia zawiązanego przez grupę najbardziej wiernych kibiców Polonii i Klub rozpoczął rozgrywki od IV ligi. Od czasu degradacji z Ekstraklasy, Polonia Warszawa przeżywa wzloty i upadki, oscylując między IV a II ligą i wciąż boryka się z problemami finansowymi.
W 2020 właścicielem Polonii Warszawa został Gregoire Nitot, który decydował się na zainwestowanie w odbudowę klubu. Dzięki jego zaangażowaniu Polonia Warszawa rozpoczęła swoje #Odrodzenie. W niezwykle emocjonujących okolicznościach wywalczyła awans na poziom centralny i po 5 latach wydostała się z III ligi.
Stadion przy Konwiktorskiej – serce Polonii
Stadion Polonii im. generała Kazimierza Sosnkowskiego mieści się na Nowym Mieście w dzielnicy Śródmieście przy ulicy Konwiktorskiej 6. Swoje mecze na tym stadionie Polonia rozgrywa od 1928 roku, wcześniej grała na Agrykoli lub Dynasach. Został wybudowany w 1928 roku, a przebudowany w latach 1949-1954.
To miejsce przetrwało wojnę, komunizm i kolejne upadki klubu. Na Mistrzostwa Europy w Piłce Nożnej 2012 stadion ten był bazą treningową Reprezentacji Polski. Dla kibiców Konwiktorska to coś więcej niż obiekt sportowy – to symbol wierności i tożsamości klubu.
Legendy Polonii Warszawa
Ranking największych postaci w historii Polonii Warszawa to zadanie nie do wykonania – zbyt wiele nazwisk zapisało się złotymi zgłoskami. Warto jednak wymienić kilka kluczowych osób:
- Władysław Szczepaniak – prawdziwa legenda Polonii Warszawa, w której spędził całą swoją karierę. Wywalczył z nią pierwsze powojenne mistrzostwo kraju, w 1946 roku. Wziął udział w Igrzyskach Olimpijskich w Berlinie (1936) oraz mistrzostwach świata (1938). Łącznie z orłem na piersi wystąpił 34 razy.
- Jerzy Bułanow – wybrany przez Przegląd Sportowy najlepszym polskim piłkarzem w 1931 roku, symbol międzywojennej potęgi klubu.
- Jan Loth – w 1919 roku zameldował się w stołecznej Polonii, w której występował przez osiem lat. W reprezentacji Polski rozegrał pięć spotkań – zaczynał jako bramkarz, aby później przejść do ataku. Jeden z najlepszych polskich piłkarzy okresu międzywojennego, był wszechstronnie usportowiony, zdobywał medale mistrzostw Polski w sztafecie 4×400 metrów oraz skoku wzwyż.
- Emmanuel Olisadebe – król strzelców i kluczowa postać mistrzowskiego sezonu 2000.
Ciekawostki i rekordy
Historia Polonii to nie tylko suche liczby w rankingach. To także fascynujące anegdoty:
Polonia była pierwszym klubem szczebla centralnego, w barwach którego w meczu ligowym wystąpili razem ojciec i syn. Stało się to 21 listopada 1992 roku, gdy na murawie pojawili się Stanisław i Maciej Terleccy.
W 2004 roku kibice Polonii Warszawa adoptowali jaguarzycę mieszkającą w warszawskim ogrodzie zoologicznym. Nadano jej imię „Beata Konwiktorska VI”. Z okazji 100-lecia Polonii Warszawa, Teatr Kamienica w Warszawie, wystawił w 2011 spektakl pt. „Czarne Serca”.
Polonia w kontekście warszawskiej piłki
Ranking klubów z Warszawy przez dziesięciolecia zmieniał się diametralnie. Polonia, która w międzywojniu była bezsprzeczną potęgą stolicy, musiała oddać palmę pierwszeństwa Legii. Relacje między tymi klubami to osobny rozdział historii warszawskiej piłki – pełen rywalizacji, ale i wzajemnego szacunku.
Dziś pozycja Polonii Warszawa w rankingu stołecznych klubów jest trudna do jednoznacznego określenia. Legia dominuje bezapelacyjnie, ale Czarne Koszule mają coś, czego nie da się zmierzyć punktami czy trofeami – autentyczną więź z kibicami i historię, która inspiruje kolejne pokolenia.
Porównanie z innymi historycznymi klubami
| Klub | Miejsce w tabeli wszech czasów | Liczba mistrzostw | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Legia Warszawa | 1 | 15 | Bezsprzeczny hegemon |
| Ruch Chorzów | 2 | 14 | Śląska potęga |
| Górnik Zabrze | 3 | 14 | Złota era w PRL |
| Wisła Kraków | 4 | 13 | Dominacja w latach 2000. |
| Polonia Warszawa | 15 | 2 | 41 lat poza ekstraklasą |
Ta tabela pokazuje, jak bardzo 41-letnia nieobecność w ekstraklasie wpłynęła na ranking Polonii Warszawa. Kluby, które przez ten czas regularnie występowały na najwyższym poziomie, mogły budować swoją pozycję, podczas gdy Polonia walczyła o przetrwanie.
Znaczenie Polonii dla polskiej piłki
Miejsce Polonii w historii polskiej piłki to znacznie więcej niż piętnasta pozycja w tabeli wszech czasów czy dwunasta w klasyfikacji medalowej. To klub, który:
- Współtworzył fundamenty polskiego futbolu jako współzałożyciel PZPN i ligi
- Dał reprezentacji Polski dziesiątki zawodników w międzywojniu
- Jako pierwszy wywalczył powojenne mistrzostwo, dając nadzieję zrujnowanej Warszawie
- Pokazał, że można wrócić z najniższych lig na szczyt (choć zajęło to 41 lat)
- Udowodnił siłę więzi między klubem a kibicami, którzy odbudowali go od podstaw w 2013 roku
Ranking Polonii Warszawa w statystykach nie oddaje jej rzeczywistego znaczenia. To klub, który przetrwał wszystko – wojny, komunizm, upadłość – i wciąż istnieje. W erze, gdy piłka to przede wszystkim biznes, Polonia przypomina, że sport może być czymś więcej.
Przyszłość i perspektywy
Obecna pozycja Polonii w rankingu polskich klubów to I liga. Droga powrotna do ekstraklasy jest długa i wyboista, ale historia tego klubu pokazuje, że nic nie jest niemożliwe. Inwestycje Gregoire’a Nitota dają nadzieję, że ranking Polonii Warszawa będzie systematycznie rósł.
Czy Polonia może wrócić do czołówki polskiej piłki? Historia pokazuje, że ten klub potrafi zaskakiwać. Mistrzostwo w 2000 roku, po dekadach spędzonych w niższych ligach, było czymś niewyobrażalnym. A jednak się udało. Może za kilka lat będziemy świadkami kolejnego cudu przy Konwiktorskiej.
Polonia Warszawa to dowód na to, że w piłce liczy się nie tylko miejsce w rankingu czy liczba trofeów. Liczy się historia, tożsamość i więź z kibicami. Te wartości sprawiają, że Czarne Koszule, mimo wszystkich upadków, pozostają jednym z najbardziej fascynujących klubów w historii polskiej piłki. To klub, który zawsze znajdzie sposób, by się podnieść – tak jak robiła to Warszawa przez całe swoje dzieje.