Reprezentacja Ukrainy w piłce nożnej to drużyna, która od ponad trzydziestu lat buduje swoją tożsamość na międzynarodowej arenie. Największym sukcesem kadry jest ćwierćfinał Mistrzostw Świata 2006 w Niemczech – debiut, który zapisał się w historii ukraińskiego futbolu. Od bolesnych porażek w barażach lat 90., przez magiczne chwile z Andrijem Szewczenką na czele, po współczesne wyzwania – żółto-niebiescy przeszli długą drogę. Ich historia to opowieść o determinacji, legendach, które inspirują kolejne pokolenia, oraz meczach, które na zawsze pozostaną w pamięci kibiców.
Reprezentacja Ukrainy w piłce nożnej – aktualny skład i selekcjoner
Od czerwca 2023 roku reprezentację Ukrainy prowadzi Sergij Rebrow, który w pierwszych dziesięciu oficjalnych spotkaniach doznał tylko jednej porażki, a wprowadzenie zespołu na Euro 2024 to niewątpliwie jego sukces. Były napastnik Dynama Kijów i trener Ferencvarosu Budapeszt kontynuuje pracę nad stabilizacją kadry i rozwojem taktycznym zespołu.
Pełną listę piłkarzy reprezentujących obecnie Ukrainę, wraz z numerami i pozycjami, znajdziesz w zestawieniu tuż poniżej.
Bramkarze
Obrońcy
Pomocnicy
Napastnicy
Początki reprezentacji Ukrainy – trudna droga do niepodległości
Reprezentacja Ukrainy rozpoczęła występy międzynarodowe 29 kwietnia 1992 roku, od porażki 1:3 z Węgrami, a wcześniej ukraińscy piłkarze grali w barwach reprezentacji Związku Radzieckiego. Bramkę dla Ukrainy zdobył wtedy Ivan Hetsko. Zawodnicy Dynama Kijów, najbardziej utytułowanego klubu ZSRR, stanowili o jej sile w latach 80.
Na początku lat 90. niektórzy Ukraińcy (np. Ilja Cymbalar, Wiktor Onopko, Oleg Salenko, Andriej Kanczelskis, Jurij Nikiforow czy Siergiej Juran) wybrali grę w barwach reprezentacji Rosji, która została ogłoszona oficjalnym następcą reprezentacji ZSRR, a Ukraina nie uczestniczyła w największych międzynarodowych rozgrywkach do 1994 r. To oznaczało, że młoda kadra musiała budować swoją tożsamość praktycznie od zera.
Żółto-Niebiescy – bo tak brzmi przydomek kadry – najwyżej w rankingu FIFA byli na miejscu jedenastym w lutym 2007 r., kilka miesięcy po tym, jak doszli do ćwierćfinału mistrzostw świata.
Bolesne porażki w barażach – lata 90. i początek XXI wieku
Pierwsze lata istnienia reprezentacji Ukrainy to pasmo frustracji. Trzykrotnie „Zbirna”, mając w składzie najlepszego według France Football piłkarza świata Andrija Szewczenkę, przegrywała w barażach do międzynarodowych turniejów – z Chorwacją do Mundialu 1998, ze Słowenią do Euro 2000 i z Niemcami do Mundialu 2002. To były bolesne lekcje dla drużyny, która miała w swoich szeregach jednego z najlepszych napastników na świecie.
W eliminacjach do Euro 2004 nie przeszła kwalifikacji do finału, zajmując dopiero trzecie miejsce w grupie 6 po przyszłym mistrzu Europy 2004 Grecji i Hiszpanii. Dla kibiców i zawodników to były lata oczekiwania na przełom, który w końcu nadszedł.
Mundial 2006 – historyczny sukces reprezentacji Ukrainy
W 2005 roku reprezentacja prowadzona przez Ołeha Błochina zajęła pierwsze miejsce w grupie eliminacyjnej do Mundialu 2006 i po raz pierwszy w historii awansowała do finałów mistrzostw świata. Przełom nastąpił przed MŚ w 2006 r., ponieważ Ukraińcy triumfowali w eliminacyjnej grupie, wyprzedzając takie nacje jak: Turcja, Dania czy Grecja.
Na Mundialu w Niemczech Żółto-Niebiescy doszli do ćwierćfinału, co jest najlepszym rezultatem na dużym turnieju w historii kadry, a lepsi w tej fazie rywalizacji okazali się późniejsi mistrzowie – reprezentacja Włoch. Występ na niemieckich boiskach przyniósł reprezentacji Ukrainy międzynarodowe uznanie i pokazał, że kadra jest w stanie konkurować z najlepszymi.
| Faza turnieju | Przeciwnik | Wynik |
|---|---|---|
| Faza grupowa | Hiszpania, Tunezja, Arabia Saudyjska | Awans z grupy H |
| Ćwierćfinał | Włochy | Porażka 0:3 |
Oleg Błochin – trener, który poprowadził Ukrainę do sukcesu
Jako trener kadry Ukrainy, Błochin – legendarny piłkarz i najlepszy strzelec w historii radzieckiego futbolu – zebrał grupę młodych i ambitnych zawodników oraz doświadczonych weteranów, tworząc silny zespół, i to właśnie pod jego wodzą Ukraina osiągnęła swój największy sukces na Mistrzostwach Świata 2006. Błochin był również laureatem Złotej Piłki w 1975 roku.
Euro 2012 – współgospodarze bez awansu
Ukraina zadebiutowała podczas Euro 2012, które organizowała wraz z Polską, jednak wówczas współgospodarze turnieju nie wyszli z grupy. Mimo rozczarowującego wyniku sportowego, organizacja turnieju była dla Ukrainy ogromnym sukcesem logistycznym i prestiżowym.
Na Euro 2012 w pierwszym meczu ze Szwecją wygranym 2:1 Szewczenko zdobył dwie bramki. Był to emocjonalny moment dla legendy ukraińskiego futbolu, która grała przed własną publicznością. Po turnieju ogłosił zakończenie kariery reprezentacyjnej.
Euro 2016 i 2020 – powroty na wielką scenę
Ukraina zajęła ostatecznie trzecie miejsce z dorobkiem 19 punktów w 10 meczach po sześciu zwycięstwach, jednym remisie i trzech porażkach, zagrała więc kolejny raz w barażach tym razem z reprezentacją Słowenii, a po zwycięstwie 2:0 w pierwszym meczu we Lwowie, w rewanżowym spotkaniu rozegranym w Mariborze padł wynik 1:1 i ukraińscy piłkarze mogli świętować awans na Euro.
Po trzech porażkach odpowiednio z: Niemcami i Irlandią Północną (po 0:2), oraz z Polską (0:1) z zerowym dorobkiem punktowym zajęli ostatnie miejsce i zakończyli udział w turnieju na fazie grupowej. Turniej we Francji okazał się rozczarowaniem.
Inaczej było na Euro 2020 (rozegranych w 2021 roku). W 2021 roku Ukraińcy pod wodzą Andrija Szewczenki dotarli do ćwierćfinału, w którym jednak przegrali gładko z Anglią 0:4. To był drugi raz w historii, kiedy reprezentacja Ukrainy dotarła do ćwierćfinału wielkiego turnieju.
Andrij Szewczenko – największa legenda ukraińskiego futbolu
48 zdobytych goli czyni Szewczenkę najlepszym strzelcem w historii reprezentacji Ukrainy, a zawodnik, który w trakcie swojej kariery grał dla Dynama Kijów, Milanu i Chelsea rozegrał 111 meczów w barwach narodowych, z czego w 58 był kapitanem, co jest drugim wynikiem pod tym względem.
W 1999 roku przeniósł się do AC Milan, gdzie kontynuował swoje sukcesy, zdobywając mistrzostwo Włoch, Ligę Mistrzów oraz Złotą Piłkę w 2004 roku. Jego kariera klubowa była równie imponująca jak reprezentacyjna – jest dziesiątym najlepszym strzelcem w historii Ligi Mistrzów (48 bramek), wyprzedzając w tej klasyfikacji takich piłkarzy, jak Alessandro Del Piero, czy Rivaldo.
Szewczenko został umieszczony na liście stu najlepszych piłkarzy w historii piłki nożnej FIFA 100 przez Pelé, a w 2004 został Bohaterem Ukrainy.
Kariera klubowa i reprezentacyjna
25 marca 1995 debiutował w reprezentacji Ukrainy w spotkaniu eliminacyjnym do Euro-96 z Chorwacją przegranym 0:4, wszedł na boisko w 76 minucie, a łącznie w „Zbirnij” zagrał ponad 100 razy i strzelił 48 goli (rekord). Na Mistrzostwach Świata w Niemczech zdobył 2 bramki, a z reprezentacją Ukrainy dotarł do ćwierćfinału, w którym przegrali z przyszłymi mistrzami świata Włochami 0:3.
28 lipca 2012 ogłosił zakończenie piłkarskiej kariery, decyzję umotywował zaangażowaniem w politykę, wstąpił do partii Ukraina – Naprzód! i z jej ramienia wystartował w wyborach parlamentarnych w 2012 roku, jednak jego ugrupowanie nie weszło do Rady Najwyższej, uzyskując 1,58% głosów. Później powrócił do futbolu jako trener.
25 stycznia 2024 został wybrany prezesem Ukraińskiego Związku Piłki Nożnej, otrzymując 93 głosy z 94 możliwych. To pokazuje, jak wielkim szacunkiem cieszy się w ukraińskim środowisku piłkarskim.
Rekordziści reprezentacji Ukrainy w piłce nożnej
| Kategoria | Zawodnik | Liczba |
|---|---|---|
| Najwięcej meczów | Anatolij Tymoszczuk | 144 mecze |
| Najwięcej bramek | Andrij Szewczenko | 48 goli |
| Drugi strzelec | Andrij Jarmołenko | 44 gole |
| Drugi pod względem meczów | Andrij Szewczenko | 111 meczów |
W klasyfikacji najlepszych strzelców w historii Reprezentacji Ukrainy dwóch zawodników znacząco odskoczyło pozostałym zawodnikom – lider zestawienia Szewczenko zdobył 48 bramek, a na drugim miejscu jest Jarmołenko z 44 bramkami.
Kontrowersja wokół Anatolija Tymoszczuka
Anatolij Tymoszczuk, który w latach 2000-2016 rozegrał w barwach Ukrainy rekordowe 144 mecze i zdobył 4 bramki, stał się symbolem zdrady po agresji Rosji na Ukrainę w lutym 2022 roku, po wybuchu wojny nadal pracuje w Zenicie Sankt Petersburg i ani razu nie potępił rosyjskiej agresji, a Ukraiński Związek Piłki Nożnej odebrał mu wszelkie wyróżnienia i tytuły, oraz licencje, a także nałożył zakaz pracy w piłce nożnej na terenie Ukrainy.
Inne legendy ukraińskiego futbolu
Andrij Jarmołenko to jeden z czołowych ukraińskich piłkarzy ostatnich lat, karierę rozpoczął w Dynamie Kijów, gdzie zdobył trzy tytuły mistrza Ukrainy, wyróżniał się techniką, szybkością i umiejętnością strzelania bramek, później przeniósł się do Borussii Dortmund, a następnie do West Ham United, a w reprezentacji Ukrainy strzelił ponad 40 goli, będąc jednym z najlepszych strzelców w historii kadry.
Oleg Błochin to kolejna legenda ukraińskiego futbolu, całą swoją karierę klubową spędził w Dynamie Kijów, gdzie zdobył osiem tytułów mistrza ZSRR i dwa Puchary Zdobywców Pucharów, był również laureatem Złotej Piłki w 1975 roku, a w reprezentacji ZSRR rozegrał 112 meczów, strzelając 42 gole, co czyni go jednym z najlepszych strzelców w historii radzieckiego futbolu.
Najważniejsze mecze w historii reprezentacji Ukrainy
- 29 kwietnia 1992 – Ukraina vs Węgry (1:3) – pierwszy mecz w historii reprezentacji, bramkę zdobył Ivan Hetsko
- 3 września 2005 – Gruzja vs Ukraina (1:1) – remis, który dał awans na pierwsze mistrzostwa świata
- Czerwiec 2006 – Mundial w Niemczech – historyczny ćwierćfinał, porażka z Włochami 0:3
- Czerwiec 2012 – Ukraina vs Szwecja (2:1) – dwa gole Szewczenki na własnym Euro
- Listopad 2015 – baraże do Euro 2016 – zwycięstwo ze Słowenią (2:0 i 1:1) dające awans
- Czerwiec 2021 – ćwierćfinał Euro 2020 – porażka z Anglią 0:4, ale drugi ćwierćfinał w historii
Najwyższe zwycięstwo Ukraińcy zanotowali 6 września 2013 r., kiedy to pokonali San Marino 9:0, a najwyższej porażki w historii Żółto-Niebiescy zaznali w wyjazdowym meczu z kadrą Francji 1:7, a miało to miejsce 7 października 2020 r.
Sukcesy młodzieżowe i przyszłość kadry
Reprezentacja U-19 wygrała Mistrzostwa Europy UEFA do lat 19 w 2009 roku i dotarła do finału Mistrzostw Świata U-20. To pokazuje, że potencjał tkwi w systematycznej pracy z młodymi zawodnikami.
Zawodnicy tacy jak Ołeksandr Zinczenko, Mychajło Mudryk czy Roman Jaremczuk reprezentują nowe pokolenie ukraińskich piłkarzy, którzy grają w topowych ligach europejskich i przynoszą swoją klasę do reprezentacji. Ukraińska piłka nożna ma wszystko, czego potrzeba do dalszego rozwoju.
Stadion i barwy reprezentacji
Sztandarowym obiektem ukraińskiej kadry jest Stadion Olimpijski w Kijowie, który pomieści 70,500 widzów. Podstawowe stroje Ukrainy są w kolorze żółtym, natomiast głównie w meczach wyjazdowych reprezentacja gra w niebieskich trykotach.
Bilans i statystyki
Do końca 2021 roku Ukraina rozegrała 290 meczów, w których zdobyła 400 bramek i straciła 294 – 130 zwycięstw, 83 remisy i 77 porażek. To solidny bilans dla reprezentacji, która funkcjonuje niecałe trzy dekady.
Futbol na Ukrainie cieszy się olbrzymim zainteresowaniem, a wpływ mają na to, oprócz ostatnich sukcesów drużyny narodowej, także regularne występy w Lidze Mistrzów Dynama Kijów i Szachtara Donieck, rozwój infrastruktury sportowej oraz podniesienie poziomu rozgrywek ligowych.
Podsumowanie
Reprezentacja Ukrainy w piłce nożnej mężczyzn to historia budowania tożsamości przez sport. Od trudnych początków w 1992 roku, przez bolesne porażki w barażach, aż po historyczny ćwierćfinał mundialu 2006 – drużyna przeszła niezwykłą drogę. Legendy jak Andrij Szewczenko z 48 golami czy Oleg Błochin zapisały się złotymi zgłoskami w historii futbolu. Współczesne pokolenie, prowadzone przez Sergija Rebrowa, kontynuuje ich dziedzictwo, walcząc o awans do najważniejszych turniejów. Mimo trudności związanych z sytuacją polityczną, ukraińscy piłkarze niezmiennie pokazują charakter i determinację na boisku, budząc szacunek rywali i kibiców na całym świecie.