Cracovia to najstarszy nieprzerwanie działający klub sportowy w Polsce, założony w 1906 roku. Przez ponad 118 lat istnienia krakowskie Pasy przeszły przez spektakularne triumfy, bolesne upadki i wielokrotne powroty na szczyt. Historia klubu w rankingach ligowych to opowieść o pięciu mistrzostwach Polski, dekadach walki o utrzymanie i współczesnym odrodzeniu, które przyniosło pierwsze w dziejach trofeum Pucharu Polski.
Pozycja Cracovii w różnych rankingach historycznych pokazuje klub, który łączy bogatą tradycję z nowoczesnością. Od dominacji w okresie międzywojennym, przez trudne lata PRL-u i niemal bankructwo na przełomie wieków, aż po stabilizację w XXI wieku – rankingi Cracovii odzwierciedlają burzliwe dzieje polskiej piłki.
| # | Drużyna | M | PKT | Z | R | P | Bramki | +/- | Forma |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Jagiellonia BiałystokLM | 22 | 38 | 10 | 8 | 4 | 39:26 | +13 | |
| 2 | Lech PoznańLM | 23 | 38 | 10 | 8 | 5 | 40:34 | +6 | |
| 3 | Zagłębie LubinLK | 22 | 35 | 9 | 8 | 5 | 35:27 | +8 | |
| 4 | Górnik ZabrzeLK | 23 | 34 | 10 | 4 | 9 | 33:31 | +2 | |
| 5 | Raków Częstochowa | 23 | 34 | 10 | 4 | 9 | 31:29 | +2 | |
| 6 | Wisła Płock | 22 | 33 | 8 | 9 | 5 | 24:18 | +6 | |
| 7 | Cracovia | 23 | 33 | 8 | 9 | 6 | 29:25 | +4 | |
| 8 | Pogoń Szczecin | 23 | 31 | 9 | 4 | 10 | 33:35 | -2 | |
| 9 | Korona Kielce | 23 | 30 | 8 | 6 | 9 | 27:26 | +1 | |
| 10 | GKS Katowice | 22 | 30 | 9 | 3 | 10 | 31:32 | -1 | |
| 11 | Motor Lublin | 23 | 30 | 7 | 9 | 7 | 32:37 | -5 | |
| 12 | Radomiak Radom | 22 | 29 | 7 | 8 | 7 | 37:34 | +3 | |
| 13 | Piast Gliwice | 23 | 29 | 8 | 5 | 10 | 26:28 | -2 | |
| 14 | Lechia Gdańsk | 23 | 28 | 9 | 6 | 8 | 46:45 | +1 | |
| 15 | Arka Gdynia | 22 | 26 | 7 | 5 | 10 | 21:38 | -17 | |
| 16 | Legia Warszawa↓ | 23 | 25 | 5 | 10 | 8 | 27:29 | -2 | |
| 17 | Widzew Łódź↓ | 23 | 24 | 7 | 3 | 13 | 29:33 | -4 | |
| 18 | Bruk-Bet Termalica Nieciecza↓ | 23 | 22 | 5 | 7 | 11 | 27:40 | -13 |
Złota era – mistrzostwa w okresie międzywojennym
Cracovia jest pięciokrotnym mistrzem Polski – tytuły zdobyła w latach 1921, 1930, 1932, 1937 i 1948. Pierwszy triumf w 1921 roku miał szczególne znaczenie, bo Pasy zostały pierwszym mistrzem Polski w historii rozgrywek ligowych w odrodzonej Rzeczypospolitej.
W całym sezonie 1921 Cracovia nie przegrała żadnego z 14 meczów, wygrywając 13 razy i tylko raz remisując. Ten niemal perfekcyjny bilans dał drużynie absolutną dominację w pierwszych mistrzostwach kraju. Sukces ten miał wymiar nie tylko sportowy, ale i patriotyczny – w czasach odbudowy państwowości sport stał się symbolem jedności młodego narodu.
W okresie międzywojennym Cracovia zdobyła trzy kolejne mistrzostwa – w 1930, 1932 i 1937 roku. Pod koniec sezonu 1932 uplasowała się przed takimi słynnymi zespołami jak Pogoń Lwów, Warta Poznań, Wisła Kraków i ŁKS Łódź.
Szczególnie sensacyjny był sezon 1937. Mistrzostwo Polski zdobyła Cracovia, a wicemistrzostwo AKS Chorzów – oba kluby były beniaminkami. To jeden z najbardziej zaskakujących triumfów w historii polskiej ligi, który pokazał siłę organizacyjną i sportową krakowskiego klubu.
Powojenne mistrzostwo i początek trudniejszych lat
W 1948 roku Cracovia zdobyła piąte mistrzostwo Polski – jak się później okazało, był to ostatni tytuł mistrza kraju wywalczony przez klub. Po zakończeniu ligi równy bilans punktowy i bramkowy miały Wisła i Cracovia, co pokazuje, jak zacięta była walka o tytuł.
Rok później Pasy były blisko powtórzenia tego wyczynu, ale ostatecznie zakończyli ligę na drugim miejscu. Przez kolejne dziesięciolecia Cracovia nie była w stanie nawiązać walki w polskiej Ekstraklasie. Klub dwukrotnie zdobył wicemistrzostwo Polski – w latach 1934 i 1949.
Poza brązowym medalem w 1952 roku Cracovia do tej pory nie zdołała wbić się na koniec sezonu do TOP 3. Ten brązowy medal pozostaje ostatnim miejscem na podium w historii klubu w ligowych rozgrywkach.
Spadki i degradacje – najtrudniejsze lata w rankingach
Lata 50. XX wieku rozpoczęły długi okres niestabilności Cracovii w ligowych rankingach. Drużyna piłkarska plasowała się na coraz niższych pozycjach, by w roku 1954 pożegnać się z rozgrywkami pierwszej ligi. Wprawdzie już trzy lata później nastąpił powrót do rozgrywek z udziałem najlepszych drużyn, ale tylko na dwa sezony.
Historia piłki Cracovii była liczona spadkami i awansami – z pierwszej do drugiej, drugiej do trzeciej (pierwszy taki spadek miał miejsce po sezonie 1970-71), trzeciej do drugiej. Słaba pozycja „protektorów” w ówczesnej hierarchii komunistycznej odbiła się negatywnie na wynikach sportowych.
W 1974 roku Cracovia spadła z pierwszej ligi, a w 1982 roku została zdegradowana do III ligi – najniższy punkt w historii klubu.
W tym okresie za sukces należy przyjąć awans do pierwszej ligi w sezonie 1982-83. To pokazuje, jak bardzo zmieniły się ambicje klubu – z walki o mistrzostwo do radości z powrotu do ekstraklasy.
Lata 90. – walka o przetrwanie i finał Pucharu Polski
W latach dziewięćdziesiątych poza trzecią ligą Cracovia występowała jedynie przez trzy sezony. Głównym problemem klubu w tym okresie był przede wszystkim brak finansów. W 1997 Cracovię przekształcono w Sportową Spółkę Akcyjną, ale w dalszym ciągu głównym problemem pozostawały niewystarczające fundusze.
W trakcie lat 90. Cracovia powróciła do I ligi, zaś w 1994 roku klub dotarł do finału Pucharu Polski. Ten sukces pucharowy był jasnym punktem w bardzo trudnej dekadzie dla krakowskiego klubu.
W roku 2001 miała miejsce słynna manifestacja przed Urzędem Wojewódzkim przy ul. Basztowej. Upadający klub został uratowany przez ofiarnych kibiców zrzeszonych w „Grupie 100”, którzy dzięki własnym pieniądzom wspomagali klub i doprowadzili do pojawienia się w 2002 roku sponsora – firmy Comarch.
Powrót do ekstraklasy – sezon 2004/05
W sezonie 2002/03 nastąpił powrót do drugiej ligi, rok później ekstraklasa. Po wielu latach Cracovia wróciła na należne jej miejsce. Stabilizacja finansowa dzięki wsparciu Comarchu pozwoliła na odbudowę pozycji klubu w polskiej piłce.
W pierwszym sezonie w najwyższej klasie rozgrywkowej Cracovia uzyskała piąte miejsce i ocierała się o udział w rozgrywkach Intertoto. Jednocześnie została okrzyknięta drużyną grającą najciekawszy futbol w lidze. To najlepszy wynik Cracovii w XXI wieku do czasu sezonu 2018/19.
| Sezon | Lokata | Uwagi |
|---|---|---|
| 2004/05 | 5. miejsce | Powrót do ekstraklasy, najciekawszy futbol w lidze |
| 2005/06 | 9. miejsce | Stabilizacja w lidze |
| 2006/07 | 4. miejsce | Wyprzedzenie Wisły o cztery punkty |
| 2009/10 | 12. miejsce | Słabszy sezon |
| 2011/12 | Spadek | Pożegnanie z ekstraklasą |
Rok później w Orange Ekstraklasie Cracovia zakończyła sezon na wysokiej czwartej pozycji, wyprzedzając swoją lokalną rywalkę aż o cztery oczka. To był szczególnie satysfakcjonujący wynik dla kibiców Pasów.
Kolejny spadek i szybki powrót w 2013 roku
W sezonie 2011/12 Cracovia zaliczyła nieudane występy, które w konsekwencji oznaczały pożegnanie z Ekstraklasą. Po nieudanych pierwszych spotkaniach sezonu 2010/11 (w jedenastu meczach drużyna zdobyła zaledwie cztery punkty) na ławce trenerskiej doszło do zmian.
Wraz ze spadkiem do I ligi, do Cracovii wrócił znany kibicom trener Wojciech Stawowy, a zespół rozpoczął walkę o powrót do Ekstraklasy, co udało się po zaledwie jednym sezonie gry na zapleczu. Na początku sezonu 2013/2014 Cracovia była nazywana „rewelacją rundy”.
Era Michała Probierza – najlepsze sezony współczesności
Od początku sezonu 2017/18 aż do jesieni 2021 roku Cracovię prowadził Michał Probierz. W pierwszym pełnym roku pracy Pasy pod jego wodzą zajęły 9. miejsce w tabeli LOTTO Ekstraklasy.
Jeszcze lepszy okazał się jednak sezon 2018/19, w którym Cracovia po raz drugi w ostatnich latach znalazła się w eliminacjach Ligi Europy, zajmując czwartą lokatę na koniec sezonu. To najwyższe miejsce Cracovii w lidze od powrotu do ekstraklasy w 2004 roku, wyrównujące osiągnięcie z sezonu 2006/07.
Czwarte miejsce w sezonie 2018/19 dało Cracovii prawo gry w eliminacjach Ligi Europy – to najważniejszy sukces ligowy klubu w XXI wieku.
W sezonie 2019/20 Pasy do ostatnich kolejek rywalizowały o prawo ponownej gry w rozgrywkach Ligi Europy UEFA. Choć klub nie zakończył sezonu w czołowej czwórce, w dniu 24 lipca 2020 Pasy po raz pierwszy zdobyły trofeum Pucharu Polski, kwalifikując się tym samym ponownie do eliminacji LE, gdzie zmierzyły się ze szwedzkim Malmö FF.
Historyczny sukces – Puchar i Superpuchar Polski 2020
Rok 2020 przyniósł Cracovii największy sukces pucharowy w historii. Finał Pucharu Polski rozegrano 24 lipca na Arenie Lublin, gdzie spotkały się ze sobą drużyny Cracovii i Lechii Gdańsk. W dogrywce gola na wagę pierwszego w historii Pucharu Polski dla Pasów strzelił Mateusz Wdowiak w 117 minucie meczu.
Wkrótce później, obok trofeum pucharowego w gablocie pojawił się Superpuchar Polski, zdobyty 9 października 2020 po zwycięstwie nad Legią Warszawa. To były pierwsze tak prestiżowe trofea zdobyte przez Cracovię od 1948 roku.
| Trofeum | Rok | Przeciwnik w finale |
|---|---|---|
| Puchar Polski | 2020 | Lechia Gdańsk (3:2 po dogrywce) |
| Superpuchar Polski | 2020 | Legia Warszawa |
Trudniejsze lata po odejściu Probierza
W kolejnym sezonie Cracovia długo walczyła o obronę zdobytego rok wcześniej trofeum, jednak w półfinale rozgrywek 20/21 lepszy okazał się późniejszy triumfator, Raków Częstochowa. Rozgrywki PKO Ekstraklasy zakończyła na 14. miejscu.
Czternasta lokata była rozczarowaniem po sukcesach z poprzednich sezonów. W trakcie następnych rozgrywek na stanowisku trenerskim Michała Probierza zastąpił Jacek Zieliński. Pod jego wodzą klub nie zdołał nawiązać do osiągnięć z ery Probierza.
Cracovia w rankingach historycznych polskiej piłki
Pasy zdobyły pięć mistrzostw Polski i siedem głównych trofeów, plasując się w czołówce najważniejszych zespołów w historii krajowej piłki. W rankingu klubów pod względem liczby tytułów mistrzowskich Cracovia znajduje się w ścisłej czołówce, choć ostatnie mistrzostwo zdobyte w 1948 roku znacząco oddala klub od współczesnej elity.
Od sezonu 2003-04 do 2025-26 bilans ligowy Cracovii to 232 zwycięstwa, 180 remisów i 262 porażki. To pokazuje, że w ostatnich dwóch dekadach klub utrzymuje się na poziomie średniaka Ekstraklasy z okresowymi wzlotami.
- 5 mistrzostw Polski (1921, 1930, 1932, 1937, 1948)
- 2 wicemistrzostwa Polski (1934, 1949)
- 1 brązowy medal (1952)
- 1 Puchar Polski (2020)
- 1 Superpuchar Polski (2020)
Najważniejsze sezony w rankingach Cracovii
Analizując ponad stuletnią historię klubu, można wyróżnić kilka sezonów, które miały kluczowe znaczenie dla pozycji Cracovii w rankingach ligowych i historycznych zestawieniach polskiej piłki.
Sezon 1921 – pierwszy tytuł mistrza Polski w historii, niemal perfekcyjny bilans 13 zwycięstw i 1 remis. To był sezon, który zapisał Cracovię na kartach historii jako pioniera polskiej piłki.
Sezon 1937 – najbardziej sensacyjne mistrzostwo, zdobyte przez beniaminka. Dowód na siłę organizacyjną klubu i talent szkoleniowców oraz zawodników.
Sezon 1948 – ostatnie jak dotąd mistrzostwo Polski. Równy bilans punktowy i bramkowy z Wisłą pokazał, jak wyrównana była walka o tytuł.
Sezon 2004/05 – powrót do ekstraklasy i od razu piąte miejsce. Cracovia okrzyknięta drużyną grającą najciekawszy futbol w lidze.
Sezon 2018/19 – czwarte miejsce i awans do eliminacji Ligi Europy. Najlepszy wynik ligowy Cracovii w XXI wieku, osiągnięty pod wodzą Michała Probierza.
Sezon 2019/20 – historyczny Puchar Polski i Superpuchar Polski. Pierwsze tak prestiżowe trofea od 72 lat.
Pozycja Cracovii w kontekście krakowskiego futbolu
W rankingach lokalnych Cracovia od zawsze rywalizuje z Wisłą Kraków w ramach „Świętej Wojny” – najstarszych derbów w Polsce, rozgrywanych od 1908 roku. Pod względem tytułów mistrzowskich Cracovia z pięcioma triumfami ustępuje Wiśle, która zdobyła trzynaście mistrzostw Polski.
Jednak status najstarszego klubu w Polsce daje Cracovii wyjątkową pozycję w rankingach historycznych. Żaden inny zespół nie może się pochwalić nieprzerwanie działającą strukturą od 1906 roku. Klub przetrwał zabory, dwie wojny światowe, komunizm i transformację ustrojową.
Cracovia została założona w 1906 roku i jest najstarszym polskim klubem nadal istniejącym. Wcześniej powstały wprawdzie zespoły we Lwowie – Lechia, Czarni czy Pogoń – ale po drugiej wojnie światowej miasto znalazło się poza granicami Polski.
Współczesna pozycja i perspektywy w rankingach
Obecnie Cracovia plasuje się w środkowej części tabeli Ekstraklasy. W PKO BP Ekstraklasa klub zajmuje piąte miejsce w tabeli, w lidze od 12 lat. Ta stabilizacja w najwyższej klasie rozgrywkowej to osiągnięcie samo w sobie, biorąc pod uwagę burzliwą historię klubu.
W sezonie 2018/19 Cracovia wróciła do Ligi Europy, a w sezonie 2019/20 w ostatniej kolejce walczyła o prawo do ponownego grania w UEFA Europa League. Choć klub nie osiągnął spektakularnych sukcesów w europejskich pucharach, sam udział w tych rozgrywkach podnosi pozycję klubu w krajowym rankingu.
Rankingi Cracovii w XXI wieku pokazują klub, który po latach niestabilności znalazł swoją pozycję w polskiej ekstraklasie. Nie jest to pozycja lidera czy pretendenta do mistrzostwa, ale stabilnego zespołu z ambicjami gry w europejskich pucharach i walki o miejsca w górnej połowie tabeli.
Dla kibiców Pasów najważniejsze pozostaje zachowanie ciągłości działania najstarszego klubu w Polsce i budowanie pozycji w oparciu o solidne fundamenty organizacyjne i finansowe. Historia pokazała, że Cracovia potrafi się podnosić po upadkach – od degradacji do trzeciej ligi w 1982 roku, przez niemal bankructwo w 2001 roku, aż po triumfy pucharowe w 2020 roku.
Pozycja Cracovii w rankingach historycznych jest niezagrożona – pięć mistrzostw Polski i status najstarszego klubu w kraju to dorobek, którego nikt nie odbierze. Wyzwaniem pozostaje odbudowa pozycji w rankingach współczesnych i powrót do walki o najwyższe cele ligowe, których klub nie osiągał od dekad.
